جنگ علیه ایران؛ تهدیدی بالقوه برای زیرساخت اینترنت جهانی

افزایش تنش‌ها در منطقه غرب آسیا نگرانی‌ها درباره امنیت زیرساخت‌های اینترنتی جهان را افزایش داده و کشورها را به تدوین برنامه‌های اضطراری برای حفظ ارتباطات دیجیتال واداشته است.بر همین اساس، دولت هند به تازگی از اپراتورهای مخابراتی و شرکت‌های فعال در حوزه کابل‌های زیردریایی خواسته است برای سناریوهای اختلال در ارتباطات اینترنتی برنامه‌های اضطراری تدوین کنند.

مقامات وزارت مخابرات هند در نشستی با اپراتورها هشدار داده‌اند که تشدید درگیری‌ها در مناطق پیرامونی ایران می‌تواند مسیرهای کلیدی کابل‌های زیردریایی در خلیج فارس و دریای سرخ را در معرض خطر قرار دهد. این دو منطقه از مهم‌ترین کریدورهای انتقال داده میان آسیای شرقی، غرب آسیا و اروپا به شمار می‌روند.اهمیت این مسئله از آنجا ناشی می‌شود که حدود ۹۵ درصد از ترافیک بین‌المللی داده در جهان از طریق کابل‌های زیردریایی منتقل می‌شود.

به عنوان نمونه، کشور هند در حال حاضر با ۱۷ کابل زیردریایی و ۱۴ ایستگاه اتصال کابل در شهرهایی مانند بمبئی، چنای و کوچی به شبکه جهانی اینترنت متصل است. اما بخش قابل توجهی از این ارتباطات از مسیر خلیج فارس و دریای سرخ عبور می‌کند؛ مناطقی که اکنون به دلیل تنش‌های ژئوپلیتیکی به نقاط پرریسک برای زیرساخت‌های دیجیتال تبدیل شده‌اند. تجربیات بحران‌های منطقه‌ای سال‌های گذشته نیز نشان داد که آسیب به کابل‌های دریای سرخ می‌تواند ماه‌ها زمان برای تعمیر نیاز داشته باشد و ظرفیت ارتباطی را به طور قابل توجهی کاهش دهد.

کارشناسان صنعت مخابرات هشدار می‌دهند که هرگونه اختلال در این مسیرها می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای در اقتصاد دیجیتال جهان ایجاد کند. کند شدن تراکنش‌های مالی بین‌المللی، اختلال در تجارت الکترونیک، قطعی شبکه‌های اجتماعی و کاهش کارایی مراکز خدمات فناوری اطلاعات از جمله پیامدهای احتمالی چنین سناریویی هستند. تحلیلگران تأکید می‌کنند که وقوع قطع کامل اینترنت در نتیجه اختلال در عملکرد کابل‌هاهای زیردریایی بعید است، اما ازدحام در شبکه‌ها و کاهش سرعت ارتباطات می‌تواند به یک چالش جدی تبدیل شود.

در سطح جهانی نیز پروژه‌های مهم کابل زیردریایی با عدم قطعیت روبه‌رو شده‌اند. به عنوان مثال، پروژه بزرگ «۲Africa Pearls » که با مشارکت شرکت متا برای اتصال هند به غرب آسیا و اروپا طراحی شده بود، به دلیل شرایط امنیتی متوقف شده است. شرکت «Alcatel Submarine Networks» اعلام کرده است که ادامه اجرای این پروژه با شرایط فعلی ممکن نیست و زمان بهره‌برداری این پروژه که برای سال ۲۰۲۶ برنامه‌ریزی شده بود به زمان نامشخصی موکول شده است.

همچنین پروژه‌های دیگری مانند «SEA-ME-WE ۶» که یکی از مهم‌ترین خطوط ارتباطی نسل جدید میان آسیا و اروپا محسوب می‌شود با خطر تأخیر جدی روبه‌رو شده‌اند.

افزون بر توقف پروژه‌های جدید، عملیات تعمیر و نگهداری کابل‌ها نیز در سایه جنگ با مشکل مواجه شده است. به دلیل ناامن شدن برخی مناطق دریایی، کشتی‌های تعمیر کابل امکان حضور در بخش‌هایی از دریای سرخ و خلیج فارس را ندارند. این مسئله موجب شده خرابی‌های موجود در برخی خطوط ارتباطی برای مدت طولانی بدون تعمیر باقی بماند و ظرفیت انتقال داده کاهش یابد. در چنین شرایطی، مسیرهای جایگزین معمولاً طولانی‌تر هستند و انتقال ترافیک به آن‌ها می‌تواند موجب افزایش تأخیر و ازدحام در شبکه شود.

در نهایت، تحولات اخیر نشان می‌دهد که اقتصاد دیجیتال جهان تا چه اندازه به زیرساخت‌های فیزیکی پنهان در بستر دریاها وابسته است.

کابل‌های زیردریایی که اغلب از نگاه عموم دور هستند، در واقع ستون فقرات اینترنت جهانی محسوب می‌شوند. بحران جاری در منطقه خلیج فارس بار دیگر این واقعیت را آشکار کرده است که امنیت این زیرساخت‌ها نه تنها یک مسئله فنی بلکه بخشی از معادلات ژئوپلیتیکی و رقابت‌های قدرت در جهان معاصر است.