ناترازی بانک‌ها؛ مسئله‌ای موردی یا ساختاری؟

موسی شهبازی کارشناس مرکز پژوهش‌های مجلس گفت: تسهیلات و وام‌هایی که بانک‌ها به مردم پرداخت می‌کنند، سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده و اوراق خریداری‌شده همگی در زمره دارایی‌های بانک محسوب می‌شود. به گفته شهبازی، مجموع سرمایه‌گذاری‌ها و مطالبات بانک از مردم «دارایی بانک» را تشکیل می‌دهد و «بدهی بانک» نیز همان سپرده‌های مردم است.

این کارشناس اقتصادی خاطرنشان کرد: ناترازی بانک‌ها زمانی بروز می‌کند که سود پرداختی به سپرده‌گذاران بیش از درآمدهای واقعی بانک باشد؛ در چنین شرایطی دارایی‌های بانک کفاف پرداخت سود را نمی‌دهد.

وی توضیح داد: بانک‌ها برای جبران کسری منابع، از سایر بانک‌ها یا در شرایط بحرانی از بانک مرکزی استقراض می‌کنند که در نتیجه آن، حساب بانک بدهکار شده و اضافه‌برداشت رخ می‌دهد.

شهبازی در ادامه اظهار داشت: ناترازی بانک‌ها می‌تواند کوتاه‌مدت، موقتی یا ساختاری باشد. به گفته او، ناترازی چهار تا پنج بانک در کشور به شکل مداوم و ساختاری در آمده و این بانک‌ها از نظر بنیادی با مشکل روبه‌رو هستند.

وی با طرح این پرسش که «آیا ناترازی بانک‌ها در کشور موردی است یا ساختاری؟» افزود: بخشی از مشکلات موجود میان تمام بانک‌ها مشترک است و ناشی از خروج نظام بانکی از مسیر بانکداری در خدمت اقتصاد مولد محسوب می‌شود.

این کارشناس اقتصادی با اشاره به ورود برخی بانک‌ها به حوزه‌های غیرتخصصی مانند پتروشیمی، نفت، تجارت و املاک گفت: اعطای تسهیلات کلان به شرکت‌های وابسته نیز از دیگر بیماری‌های عمومی نظام بانکی است.

شهبازی در پایان تأکید کرد: شرایط کلان اقتصاد از جمله شوک‌های درآمدی و ناترازی ارزی نیز در تعمیق مشکلات نظام بانکی مؤثر است.

وی افزود: در چنین شرایطی، مردم برای حفظ ارزش دارایی خود، نقدینگی را از بانک‌ها خارج کرده و به بازارهای دیگر منتقل می‌کنند. به گفته او، مشکلات برخی از بانک‌ها در کشور اکنون ساختاری و مزمن شده است و بانک «سابق آینده» یکی از نمونه‌های بارز آن به شمار می‌رود.